Canolbwyntiodd cyfarfod mis Medi ar ddatblygiad VERVE, sef gwasanaeth cymorth integredig mynediad sengl ar gyfer cyffuriau ac alcohol sy’n gweithredu ar draws Abertawe, Castell-nedd a Port Talbot yr Asiantaeth Atal Troseddu Genedlaethol arfaethedig i Gymru gweithredu’r Ddeddf Dedfrydu risgiau sy’n deillio o ddiwygio trefniadau llywodraethu’r heddlu a chydlyniant cymunedol. Drwy gydol y drafodaeth, pwysleisiodd aelodau werth atal cydgysylltiedig, cyllid cynaliadwy, eiriolaeth sy’n seiliedig ar dystiolaeth a gweithio partneriaethol cryf ledled Cymru.
Crynodeb o’r Trafodaethau:
VERVE: cymorth integredig ar gyfer defnyddio sylweddau
Amlinellodd Angharad Metcalfe, Rheolwr y Rhaglen Trawsnewid Defnyddio Sylweddau, gynghrair VERVE, sydd wedi’i chomisiynu ar y cyd gan bartneriaid y sector cyhoeddus a darparwyr y trydydd sector i ddisodli darpariaeth defnyddio sylweddau dameidiog gyda gwasanaeth integredig, hygyrch sy’n canolbwyntio ar ganlyniadau ar draws Abertawe, Castell-nedd a Port Talbot.
Mae’r gwasanaeth yn disodli system dameidiog o gontractau a meini prawf cymhwysedd gyda model cynghrair sy’n cynnwys awdurdodau lleol, y Bwrdd Iechyd, Comisiynydd yr Heddlu a Throseddu, Gwasanaeth Carchardai a Phrawf EF, y Gwasanaeth Tân ac Achub, a phartneriaid y trydydd sector sef Barod, The Wallich, Kaleidoscope ac Adferiad.
Mae’r model yn canolbwyntio ar yr unigolyn ac ar ganlyniadau, gyda chyd-gynhyrchu wedi’i wreiddio mewn dylunio gwasanaethau, comisiynu, llywodraethu a brandio. Mae ei nodweddion allweddol yn cynnwys allgymorth rhagweithiol, gwasanaethau symudol, llwybrau mynediad lluosog, dull “dim drws anghywir”, a chymorth integredig i oedolion, pobl ifanc, teuluoedd, pobl sy’n rhan o’r system gyfiawnder droseddol a phobl sy’n profi digartrefedd. Croesawodd aelodau raddfa’r gwaith partneriaeth sy’n sail i’r rhaglen a’i phwyslais ar leihau niwed, arferion sy’n ystyriol o drawma, lleihau stigma a sefydlogrwydd gwasanaethau tymor hir.
Mae arwyddion cynnar ers i’r gwasanaeth ddechrau gweithredu ym mis Mehefin yn awgrymu gwell hygyrchedd a llwybrau cliriach, er nad oes data canlyniadau ffurfiol ar gael eto. Mae fframwaith canlyniadau yn cael ei ddatblygu, a gofynnodd y Bwrdd am ddiweddariad yn y dyfodol ar yr effaith ac effeithiolrwydd y model cynghrair. Nododd aelodau hefyd risgiau i gynaliadwyedd pe bai cyllid yr heddlu neu bartneriaid eraill yn cael ei leihau yn y dyfodol.
Polisi cenedlaethol a diwygio cyfiawnder troseddol
Amlinellodd Llywodraeth Cymru ei hymrwymiad maniffesto i sefydlu Asiantaeth Atal Troseddu Genedlaethol i Gymru. Mae’r ymgysylltu presennol yn mapio gweithgareddau atal presennol ac yn ystyried sut y gallai’r sefydliad arfaethedig wella cydgysylltu a chryfhau’r gwaith o gasglu, dadansoddi a defnyddio data. Mae trefniadau llywodraethu, cyllido, deddfwriaeth a strwythur sefydliadol yn parhau dan ystyriaeth, ac anogwyd aelodau i gyfrannu tystiolaeth a barn.
Derbyniodd y Bwrdd hefyd ddiweddariad ar y Ddeddf Dedfrydu a’r trefniadau rhyddhau cynnar sydd ar ddod. Croesawodd aelodau ehangu’r troseddau sydd wedi’u heithrio o ddarpariaethau rhyddhau cynnar, ond nodwyd pryderon parhaus ynghylch pwysau ar y gwasanaeth prawf, yr heddlu, iechyd, gwasanaethau gwirfoddol a hyder y cyhoedd. Bydd Pwyllgor Diwygio Cyfiawnder Troseddol newydd yn ystyried effaith gronnol y diwygiadau ledled Cymru.
Partneriaethau Diogelwch Cymunedol a diwygio llywodraethu
Cyflwynodd Rhwydwaith Cymunedau Mwy Diogel Cymru dystiolaeth gan Bartneriaethau Diogelwch Cymunedol ynghylch y risgiau sy’n gysylltiedig â newidiadau arfaethedig i lywodraethu’r heddlu. Roedd y pryderon yn cynnwys ansicrwydd ynghylch trefniadau cyllido a llywodraethu yn y dyfodol, colli gallu staff posibl, llai o fuddsoddiad mewn atal, pwysau cynyddol ar awdurdodau lleol a sefydliadau gwirfoddol, ac aflonyddwch ehangach i drefniadau partneriaeth sydd wedi hen sefydlu.
Cytunodd aelodau y dylai’r dystiolaeth lywio trafodaethau â’r llywodraeth a llunwyr polisi. Cefnogodd y Bwrdd ddienwio’r adroddiad a’i gyflwyno i’r Swyddfa Gartref, gyda’r canfyddiadau hefyd yn cael eu rhannu â Gweinidogion Llywodraeth Cymru. Cydnabuwyd hefyd effaith bosibl newidiadau i gyllid yn y dyfodol ar gynaliadwyedd y Rhwydwaith ei hun.
Cydlyniant cymunedol
Trafododd aelodau densiynau parhaus sy’n gysylltiedig â mudo, gwasgaru ceiswyr lloches, troseddau casineb a digwyddiadau rhyngwladol. Ailbwysleisiwyd pwysigrwydd trefniadau cydlyniant lleol cadarn, adnabod risgiau’n gynnar a rhannu gwybodaeth yn rheolaidd. Amlygodd Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru (CLlLC) waith parhaus gyda Llywodraeth Cymru, cymunedau ffydd a phartneriaid eraill i roi sicrwydd, herio rhagfarn a sicrhau bod cymunedau’n cael eu diogelu a’u cefnogi. Bydd cydlyniant cymunedol yn parhau fel eitem sefydlog ar yr rhaglen.
Prif gamau gweithredu a’r camau nesaf
- Bydd Rhwydwaith Cymunedau Mwy Diogel Cymru yn casglu barn aelodau’r Bwrdd ac yn cyfrannu tystiolaeth i gefnogi datblygiad yr Asiantaeth Atal Troseddu Genedlaethol arfaethedig.
- Yn dilyn ymgysylltu pellach, bydd tystiolaeth Partneriaethau Diogelwch Cymunedol wedi’i dienwio ynghylch risgiau llywodraethu a chyllido yn cael ei chyflwyno i’r Swyddfa Gartref a’i rhannu â Gweinidogion Llywodraeth Cymru.
- Monitro gweithrediad y Ddeddf Dedfrydu a’i heffaith ehangach ar ddiwygiadau cyfiawnder troseddol yng Nghymru.
- Derbyn diweddariad yn y dyfodol ar VERVE, gan gynnwys canlyniadau a thystiolaeth o effaith y model cynghrair.
- Cynnal goruchwyliaeth o risgiau cydlyniant cymunedol a pharhau i rannu gwybodaeth rhwng cyfarfodydd.
- Archwilio trefniadau cynaliadwy ar gyfer Rhwydwaith Cymunedau Mwy Diogel Cymru a chefnogaeth bartneriaethol ehangach.
