Daeth Cynhadledd Cymunedau Mwy Diogel 2026 ag ymarferwyr, partneriaid a llunwyr polisi o bob cwr o Gymru at ei gilydd ddydd Iau 12 Mawrth 2026, ar gyfer digwyddiad diwrnod llawn. Cynhaliwyd y digwyddiad yng Nghaerdydd, ac roedd yn canolbwyntio ar atal, ymyrraeth gynnar a dyfodol diogelwch cymunedol yng Nghymru.
Agorodd y diwrnod gyda neges gan y Cynghorydd Jason McLellan, cyd-gadeirydd y Bwrdd Cymunedau Mwy Diogel, lle cyfeiriodd at bwysigrwydd gweithio mewn partneriaeth a hyrwyddo dull atal. Myfyriodd ar ba mor hanfodol yw’r unigolion sy’n gweithio ym maes diogelwch cymunedol yng Nghymru i gadw partneriaethau yn fyw a sicrhau y gall pawb ddod at ei gilydd i rannu arferion gorau.
Mark Brace, Pennaeth y Rhwydwaith Cymunedau Mwy Diogel, amlinellodd ffocws strategol y Rhwydwaith ac atgyfnerthu pwysigrwydd cydweithio ar draws sefydliadau wrth fynd i’r afael â heriau diogelwch cymunedol cymhleth. Mae thema gyffredinol y Rhwydwaith o atal yn atgyfnerthu’r uchelgais a rennir i symud o ymatebion adweithiol tuag at ddulliau diogelwch cymunedol rhagweithiol, ataliol ledled Cymru.
Roedd rhaglen y gynhadledd yn cynnwys ystod o sesiynau torri allan a thrafodaethau panel. Roedd digon o gyfleoedd i fynychwyr rwydweithio, cyfnewid syniadau a gwneud cysylltiadau newydd, ac mae adborth cynnar yn dangos bod cynrychiolwyr yn gwerthfawrogi’r diwrnod. Roedd hefyd yn cynnig cyfle i’r tri grŵp partner—Ymarferwyr ASB Cymru Gyfan, WaCSO a WDAIIN—gyfarfod, edrych ar astudiaethau achos a rhannu arferion gorau. Roedd y sesiynau hyn yn annog trafodaeth agored, datrys problemau a rhannu dulliau ymarferol o bob cwr o Gymru.
Daeth Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyfiawnder Cymdeithasol, Trefnydd a’r Prif Chwip, Jane Hutt AS, i ben y gynhadledd a bwysleisiodd rôl hanfodol gweithio mewn partneriaeth wrth gadw cymunedau’n ddiogel a diolchodd i ymarferwyr am eu hymrwymiad a’u gwaith rheng flaen. Anerchodd Comisiynydd yr Heddlu a Throseddu Jane Mudd, cyd-gadeirydd y Bwrdd Cymunedau Mwy Diogel, y cynrychiolwyr hefyd, gan fyfyrio ar gefnogaeth hirsefydlog Ysgrifennydd y Cabinet sy’n gadael i ddiogelwch cymunedol a gwerth arweinyddiaeth barhaus ar lefel genedlaethol.
Sbotolau ar atal a phrofiad byw
Un o brif themâu oedd effaith atal, a’r canlyniadau pan fydd yn absennol. Roedd y sbotolau ar dri enillydd Gwobr Cymunedau Mwy Diogel 2025 yn arddangos mentrau, pob un yn tynnu sylw at bwysigrwydd ymyrraeth gynnar a chefnogaeth hirdymor. Rhannodd un cyfrif arbennig o bwerus brofiad person ifanc a oedd wedi cael ei fasnachu ar gyfer caethwasiaeth fodern a’i ecsbloetio gan grŵp troseddau cyfundrefnol ond a aeth ymlaen i dderbyn dedfryd o garchar er ei fod yn ddioddefwr trosedd. Mae’r enghraifft hon yn tanlinellu’r angen am ddulliau trawma, ataliol o fewn systemau diogelwch cymunedol.
Mae’r gynhadledd hefyd yn darparu llwyfan i ymarferwyr rheng flaen a’r rhai sydd â phrofiad byw siarad yn uniongyrchol am y realiti y tu ôl i drafodaethau polisi, gan atgyfnerthu’r angen i ganolbwyntio mewnwelediad ymarferwyr a llais cymunedol mewn strategaeth a chyflawni.
Roedd un o sesiynau mwyaf sobr y dydd yn canolbwyntio ar gyllyll mewn ysgolion, gydag ymarferwyr rheng flaen o Academi Cyfryngau Cymru yn rhannu eu profiadau o weithio gyda phobl ifanc. Clywodd y cynrychiolwyr fod plant mor ifanc â phump oed wedi cael eu canfod yn cario arfau mewn lleoliadau ysgol, gan dynnu sylw at yr angen brys am addysg gynnar, atal a chefnogaeth ymhell cyn i ymddygiadau waethygu.
Cyllid cynaliadwy a’r dyfodol
Thema arall a ddaeth i’r amlwg mewn sawl sesiwn oedd her cyllid cynaliadwy. Tynnodd y siaradwyr sylw at y risgiau o fodelau cyllido tymor byr, gan gynnwys enghreifftiau lle daeth prosiectau ymyrraeth gynnar gordanysgrifio i ben yn sydyn pan ddaeth cyllid i ben, gan adael bylchau mewn darpariaeth leol ac angen heb eu diwallu.
Roedd y gynhadledd yn arddangos peth o’r gwaith rhagorol sy’n digwydd ledled Cymru a’r ymroddiad a ddangoswyd gan ymarferwyr i wella bywydau cymunedau yng Nghymru. Bydd y thema atal yn cario trwy waith y Rhwydwaith ar gyfer y flwyddyn i ddod a thu hwnt.
