Daeth Cynhadledd Cymunedau Mwy Diogel 2026 ag ymarferwyr, partneriaid a llunwyr polisi o bob cwr o Gymru at ei gilydd ddydd Iau 12 Mawrth 2026, ar gyfer digwyddiad diwrnod llawn. Cynhaliwyd y digwyddiad yng Nghaerdydd, ac roedd yn canolbwyntio ar atal, ymyrraeth gynnar a dyfodol diogelwch cymunedol yng Nghymru.
Agorodd y diwrnod gyda neges gan y Cynghorydd Jason McLellan, cyd-gadeirydd y Bwrdd Cymunedau Mwy Diogel, lle pwysleisiodd bwysigrwydd gweithio mewn partneriaeth a hyrwyddo dull atal. Myfyriodd ar ba mor hanfodol yw’r unigolion sy’n gweithio ym maes diogelwch cymunedol yn cynnal partneriaethau ac yn creu’r gofod i rannu arfer gorau.
Mark Brace, Pennaeth y Rhwydwaith Cymunedau Mwy Diogel, amlinellodd ffocws strategol y Rhwydwaith ac atgyfnerthu pwysigrwydd cydweithio ar draws sefydliadau wrth fynd i’r afael â heriau diogelwch cymunedol cymhleth. Mae thema gyffredinol y Rhwydwaith o atal yn atgyfnerthu’r uchelgais a rennir i symud o ymatebion adweithiol tuag at ddulliau diogelwch cymunedol rhagweithiol, ataliol ledled Cymru.
Roedd rhaglen y gynhadledd yn cynnwys ystod o sesiynau torri allan a thrafodaethau panel ochr yn ochr ag amser pwrpasol ar gyfer rhwydweithio, cyfnewid syniadau a chreu cysylltiadau newydd. Mae adborth cynnar yn dangos bod cynrychiolwyr yn gwerthfawrogi’r cyfle i ddod at ei gilydd wyneb yn wyneb a dysgu oddi wrth ei gilydd. Roedd y gynhadledd hefyd yn gyfle i’r tri grŵp partner—Ymarferwyr ASB Cymru Gyfan, WaCSO a WDAIIN—gwrdd yn bersonol ar waith drwy astudiaethau achos a rhannu dulliau ymarferol o bob cwr o Gymru, gan annog trafodaeth agored, datrys problemau a rhannu arfer gorau.
Daeth Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyfiawnder Cymdeithasol, Trefnydd a’r Prif Chwip, Jane Hutt AS, i ben y gynhadledd a bwysleisiodd rôl hanfodol gweithio mewn partneriaeth wrth gadw cymunedau’n ddiogel a diolchodd i ymarferwyr am eu hymrwymiad a’u gwaith rheng flaen. Anerchodd Comisiynydd yr Heddlu a Throseddu Jane Mudd, cyd-gadeirydd y Bwrdd Cymunedau Mwy Diogel, y cynrychiolwyr hefyd, gan fyfyrio ar gefnogaeth hirsefydlog Ysgrifennydd y Cabinet sy’n gadael i ddiogelwch cymunedol a gwerth arweinyddiaeth barhaus ar lefel genedlaethol.
Sbotolau ar atal a phrofiad byw
Un o brif themâu oedd effaith atal a chydnabod y pwysau sy’n codi pan fydd cymorth cynnar yn cael ei golli neu ei gymhwyso’n anghyson. Ar draws y sesiynau roedd aliniad cryf ar bwysigrwydd meddwl hirdymor, gydag awydd clir am gydweithredu cryfach, gwell defnydd o ddata a thystiolaeth, a sicrhau bod profiad byw yn parhau i lywio polisi ac ymarfer.
Roedd y sbotolau ar dri enillydd Gwobr Cymunedau Mwy Diogel 2025 yn arddangos mentrau, pob un yn tynnu sylw at bwysigrwydd ymyrraeth gynnar a chefnogaeth hirdymor. Rhannodd un cyfrif arbennig o bwerus brofiad person ifanc a oedd wedi cael ei fasnachu ar gyfer caethwasiaeth fodern a’i ecsbloetio gan grŵp troseddau cyfundrefnol ond a aeth ymlaen i dderbyn dedfryd o garchar er ei fod yn ddioddefwr trosedd. Mae’r enghraifft hon yn tanlinellu’r angen am ddulliau ataliol sy’n seiliedig ar drawma o fewn systemau diogelwch cymunedol.
Mae’r gynhadledd hefyd yn darparu llwyfan i ymarferwyr rheng flaen a’r rhai sydd â phrofiad byw siarad yn uniongyrchol am y realiti y tu ôl i drafodaethau polisi, gan atgyfnerthu’r angen i ganolbwyntio mewnwelediad ymarferwyr a llais cymunedol mewn strategaeth a chyflawni. Roedd un o sesiynau mwyaf sobr y dydd yn canolbwyntio ar gyllyll mewn ysgolion, gydag ymarferwyr rheng flaen o Academi Cyfryngau Cymru yn rhannu eu profiadau o weithio gyda phobl ifanc. Clywodd y cynrychiolwyr fod plant mor ifanc â phump oed wedi cael eu canfod yn cario arfau mewn lleoliadau ysgol, gan dynnu sylw at yr angen brys am addysg gynnar, atal a chefnogaeth ymhell cyn i ymddygiadau waethygu.
Cyllid cynaliadwy a’r dyfodol
Thema arall a ddaeth i’r amlwg mewn sawl sesiwn oedd her cyllid cynaliadwy. Tynnodd y siaradwyr sylw at y risgiau o fodelau cyllido tymor byr, gan gynnwys enghreifftiau lle daeth prosiectau ymyrraeth gynnar gordanysgrifio i ben yn sydyn pan ddaeth cyllid i ben, gan adael bylchau mewn darpariaeth leol ac angen heb eu diwallu.
Roedd y gynhadledd yn arddangos cryfder, ymrwymiad ac arloesedd ymarfer diogelwch cymunedol ledled Cymru, tra hefyd yn creu lle ar gyfer myfyrio gonest ar yr amodau sydd eu hangen i gefnogi atal ar raddfa. Bydd dysgu o’r diwrnod yn cael ei fwrw ymlaen gan dîm y Rhwydwaith drwy ymgysylltu parhaus â Chadeiryddion y rhwydweithiau partner a thrwy drafodaeth barhaus ym Mwrdd Cymunedau Mwy Diogel Cymru, gan sicrhau bod mewnwelediad a phrofiad byw ymarferwyr yn parhau i lywio blaenoriaethau a chyfeiriad y dyfodol. Bydd y thema atal yn parhau i fod yn ganolog i waith y Rhwydwaith ar gyfer y flwyddyn i ddod a thu hwnt.
